Đặc biệt, từ ngày 01/3/2025, khi không còn tổ chức Công an cấp huyện, công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến trật tự, an toàn giao thông đường bộ và các tuyến, địa bàn trước đây thuộc thẩm quyền của Công an cấp huyện được chuyển giao cho Cảnh sát giao thông Công an tỉnh phụ trách. Tuy nhiên, với đặc thù công tác và yêu cầu thực tiễn, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an cấp tỉnh không thể duy trì sự hiện diện thường xuyên trên tất cả các tuyến đường, đặc biệt là tại các khu dân cư, đường liên thôn, liên xã, nơi có mật độ giao thông thấp nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông. Chính vì vậy, vai trò của Công an xã trong việc phối hợp với lực lượng Cảnh sát giao thông thực hiện tuần tra kiểm soát và xử lý vi phạm giao thông tại các khu vực này trở nên hết sức quan trọng, việc này không chỉ góp phần giảm thiểu các vi phạm giao thông mà còn nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông ngay từ địa bàn cơ sở. Nhờ có sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của Công an xã, lực lượng Cảnh sát giao thông cấp tỉnh tập trung nhiều hơn vào các tuyến đường chính và khu vực có mật độ giao thông cao hơn, đồng thời duy trì trật tự an toàn giao thông (ATGT) trong cộng đồng.

Để nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm ATGT, Bộ Công an đã ban hành các quy định chi tiết về quyền hạn và nhiệm vụ của Công an cấp xã trong công tác tuần tra, kiểm soát, và xử lý vi phạm giao thông. Những quy định này giúp tối ưu hóa vai trò của Công an xã trong việc giám sát tình hình giao thông và giúp lực lượng này thực hiện đúng thẩm quyền khi xử lý các vi phạm giao thông, đặc biệt là ở các tuyến đường liên thôn, liên xã, nơi mà lực lượng Cảnh sát giao thông cấp tỉnh khó có thể triển khai thường xuyên.
Cụ thể, theo Thông tư số 10/2025/TT-BCA ngày 25/02/2025 của Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Công an xã, phường thì Công an xã có những nhiệm vụ và quyền hạn quan trọng, trong đó có nhiệm vụ tổ chức công tác tuần tra, kiểm soát, bảo đảm trật tự an toàn tại các khu vực công cộng và chủ động giải quyết các vụ việc về an ninh, trật tự xảy ra trong phạm vi địa bàn được phân công quản lý theo quy định. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, nếu phát hiện các hành vi vi phạm hành chính, đặc biệt là các hành vi vi phạm liên quan đến trật tự, an toàn giao thông, Công an xã có quyền tiến hành xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng các biện pháp ngăn chặn và xử lý vi phạm hành chính theo thẩm quyền của Công an xã được quy định tại khoản 4 Điều 41 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

Ngoài vai trò chủ động trong công tác bảo đảm an ninh trật tự tại địa phương, Công an xã còn có nhiệm vụ phối hợp với lực lượng Cảnh sát giao thông để thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến việc xử lý vi phạm giao thông trên địa bàn, trong một số trường hợp nhất định khi không có lực lượng Cảnh sát giao thông đi cùng thì Công an cấp xã vẫn được kiểm tra, xử lý đối với một số hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ theo quy định của Bộ Công an. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 30 Thông tư 73/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ Công an quy định công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ của Cảnh sát giao thông và điểm c khoản 4, Điều 11 Thông tư 13/2025/TT-BCA ngày 28/02/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư quy định về trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa nêu rõ: “Trường hợp không có lực lượng Cảnh sát giao thông đi cùng thì Công an cấp xã chỉ được kiểm tra, xử lý vi phạm trên các tuyến đường thuộc địa bàn quản lý theo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền ban hành và báo cáo tình hình kết quả thực hiện cho lực lượng Cảnh sát giao thông; trường hợp phát hiện người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, xe thô sơ có một trong các hành vi vi phạm pháp luật sau đây thì được xử lý theo quy định: không đội mũ bảo hiểm theo quy định; chở quá số người quy định; giới hạn quy định; lạng lách, đánh võng, điều khiển xe bằng một bánh đối với xe hai bánh…
Khi giải quyết, xử lý vụ việc vi phạm, nếu phát hiện hành vi vi phạm khác thì được xử lý theo thẩm quyền, nếu vượt quá thẩm quyền xử phạt thì lập biên bản vi phạm hành chính và báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định…”

Ngoài ra, theo quy định của pháp luật, lực lượng Cảnh sát trật tự thuộc Tổ Cảnh sát trật tự Công an cấp xã thực hiện tuần tra, kiểm soát trong phạm vi được giao quản lý về an ninh, trật tự; quan sát việc chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự công cộng, trật tự đô thị, trật tự, an toàn giao thông và tình hình an ninh, trật tự ở địa bàn công cộng; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật theo quy định đối với các trường hợp để vật nuôi, cây trồng hoặc các vật khác xâm lấn đường, vỉa hè; tổ chức, tham gia tụ tập nhiều người ở nơi công cộng gây mất trật tự công cộng; sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để: họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo…
Do đó, lực lượng Công an cấp xã, với vai trò và chức năng được pháp luật quy định, có quyền tiến hành xử phạt vi phạm hành chính theo nhiệm vụ và quyền hạn được giao. Trong đó, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ là một trong những nhiệm vụ của Công an xã, nhằm duy trì trật tự, an toàn giao thông và bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng. Công tác này không chỉ giúp bảo đảm trật tự an toàn giao thông tại địa phương mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự tại cơ sở. Tuy nhiên, để công tác này đạt hiệu quả, mỗi người dân cần tuân thủ nghiêm túc quy định pháp luật giao thông, tôn trọng lực lượng Công an xã trong khi thực hiện nhiệm vụ. Các hành vi như cản trở người thi hành công vụ, lăng mạ hay lợi dụng mạng xã hội để phát tán thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự sẽ bị xử lý nghiêm.
Việc tuân thủ luật giao thông và tôn trọng người thi hành công vụ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, góp phần xây dựng một xã hội an toàn, văn minh, và là nền tảng vững chắc cho công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương.