Gas là nhiên liệu phổ biến trong sinh hoạt và sản xuất. Khi rò rỉ, hơi gas có thể hòa trộn với không khí tạo thành hỗn hợp nguy hiểm cháy, nổ. Do nặng hơn không khí, hơi gas dễ tích tụ sát nền nhà, trong hố, rãnh và những khu vực thiếu thông gió. Khi gặp ngọn lửa hoặc tia lửa, hỗn hợp này có thể bùng cháy, gây nổ. Bình gas bị đám cháy nung nóng cũng có nguy cơ nổ vỡ, gây mảnh văng và làm sự cố lan rộng.
Các nguyên nhân thường gặp gây rò rỉ gas
Rò rỉ gas có thể xuất hiện tại bình chứa, van, bộ điều áp, dây dẫn, mối nối hoặc bếp. Những nguyên nhân dưới đây dùng để nhận diện và phòng ngừa nguy cơ, không phải kết luận về nguyên nhân vụ nổ ngày 13/11/2026.
Mối nối và gioăng làm kín không bảo đảm. Lắp bộ điều áp không đúng khớp, đầu nối lỏng, kẹp giữ dây không chắc hoặc gioăng bị hỏng có thể tạo khe hở cho gas thoát ra. Nguy cơ cần được kiểm tra sau mỗi lần thay bình, tháo lắp hoặc di chuyển thiết bị.
Dây dẫn gas bị hư hỏng. Dây sử dụng lâu ngày có thể lão hóa, nứt hoặc rách; dây bị gập, cọ xát, kéo căng, chuột cắn hoặc đặt sát nguồn nhiệt có thể mất độ kín. Cần sử dụng dây đúng loại dành cho LPG và thay thế khi hư hỏng, không tự nối vá để dùng tiếp.

Van và bộ điều áp xuống cấp hoặc không phù hợp. Van không đóng kín, bộ phận làm kín hư hỏng hoặc thiết bị không được bảo dưỡng có thể làm khí thoát ra ngoài. Dùng bộ điều áp không phù hợp hoặc tự ý điều chỉnh có thể làm hệ thống hoạt động không an toàn. Việc kiểm tra, thay thế phải do người có chuyên môn thực hiện.
Bình chứa bị hư hỏng hoặc bị tác động mạnh. Vỏ bình ăn mòn nghiêm trọng, van bị va đập hoặc bình không được kiểm tra đầy đủ tình trạng kỹ thuật có thể không bảo đảm độ kín. Bình bị nung nóng còn có nguy cơ tăng áp và mất khả năng chịu lực; không tiếp tục sử dụng bình nghi hư hỏng.
Thao tác sử dụng không đúng. Không đóng kín van sau sử dụng làm nguồn gas tiếp tục cấp đến những vị trí có thể bị hở. Bếp không bắt lửa, hoặc lửa bị gió thổi tắt, nước trào dập tắt trong khi gas vẫn được cấp và cơ cấu ngắt an toàn không có hoặc không hoạt động, cũng có thể khiến khí thoát vào phòng.
Sang chiết và sửa chữa không bảo đảm an toàn. Sang chiết tại nơi không được phép, sử dụng thiết bị thô sơ, bình không rõ nguồn gốc hoặc tự tháo sửa van có thể gây thất thoát khí và hư hỏng thiết bị. Cửa hàng và hộ dân không tự thực hiện các thao tác này.
Cần phân biệt: phòng kín, thiếu thông gió làm gas rò rỉ tích tụ; công tắc điện, ngọn lửa và tia lửa có thể mồi cháy. Đây là các yếu tố làm tăng nguy cơ cháy, nổ, không phải bản thân nguyên nhân tạo ra điểm rò.
ĐỂ BẢO VỆ TÍNH MẠNG, TÀI SẢN CỦA BẢN THÂN, GIA ĐÌNH VÀ CỘNG ĐỒNG, MỖI CƠ SỞ KINH DOANH VÀ NGƯỜI SỬ DỤNG GAS CẦN CHỦ ĐỘNG THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP DƯỚI ĐÂY:

Đối với cửa hàng kinh doanh gas
Chủ cơ sở phải thường xuyên tự kiểm tra, duy trì các điều kiện an toàn PCCC trong suốt quá trình hoạt động. Nội dung kiểm tra cần tập trung vào lượng gas tồn chứa, tình trạng bình, nguồn gây cháy, khả năng thông gió và lối thoát nạn; kịp thời khắc phục nguy cơ mất an toàn.
Chỉ kinh doanh gas có nguồn gốc rõ ràng; kiểm tra vỏ bình, van, niêm phong và thời hạn kiểm định trước khi nhập, xuất hàng. Không giao cho khách bình có dấu hiệu rò rỉ, hư hỏng hoặc không bảo đảm an toàn. Tuyệt đối không sang chiết gas tại nơi không được phép; không tiếp tay cho hoạt động kinh doanh gas giả, gas không rõ nguồn gốc.
Bố trí bình đứng vững, tránh va đập; giữ khu vực bảo quản thông thoáng, không để hàng hóa che chắn đường thoát nạn. Kiểm soát chặt chẽ nguồn lửa, nguồn nhiệt; không hút thuốc, đun nấu, thắp hương hoặc hàn cắt tại khu vực bảo quản bình gas. Hệ thống điện, thiết bị cảnh báo rò rỉ khí gas và phương tiện chữa cháy phải phù hợp với điều kiện của cơ sở, được kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên.
Nhân viên phải được hướng dẫn, thực hành xử lý rò rỉ, báo động, thoát nạn và gọi lực lượng chữa cháy. Khi giao, lắp bình cho khách hàng, phải kiểm tra độ kín của các mối nối, van và dây dẫn; hướng dẫn cách sử dụng, khóa van và cung cấp số điện thoại liên hệ khi có sự cố.

Đây là hoạt động của lực lượng chuyên trách. Người dân không tự di chuyển bình đang rò rỉ, đang cháy hoặc bị nung nóng
Đối với hộ gia đình sử dụng gas
Mua gas tại cơ sở có uy tín, nguồn gốc rõ ràng. Đặt bình thẳng đứng ở nơi thông thoáng, tránh nguồn nhiệt; không đặt trong phòng kín, hầm kín hoặc tại vị trí cản trở lối thoát. Không tự sang chiết, tháo sửa van bình hay sử dụng bình gas mini dùng một lần đã được nạp lại.

Thường xuyên kiểm tra bếp, van điều áp và dây dẫn; thay thế bộ phận hư hỏng hoặc đến hạn theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không dùng lửa để kiểm tra rò rỉ. Khi thay bình, yêu cầu nhân viên kiểm tra an toàn trước khi sử dụng.
Trong lúc nấu phải có người trông coi, tránh để thức ăn trào làm tắt lửa trong khi gas vẫn thoát ra. Sau khi sử dụng, khóa van bình rồi tắt bếp theo hướng dẫn của thiết bị. Có thể trang bị đầu báo rò rỉ LPG phù hợp để phát hiện sớm sự cố.

KHI PHÁT HIỆN MÙI GAS HOẶC NGHI CÓ RÒ RỈ:
Một là, bình tĩnh báo động bằng lời và đưa mọi người ra khỏi khu vực nguy hiểm. Tuyệt đối không bật, tắt công tắc điện, quạt, máy hút mùi, cầu dao hoặc rút phích cắm trong khu vực nghi có gas. Không dùng bật lửa, diêm, chuông điện hoặc điện thoại tại đó.
Hai là, khóa van bình nếu có thể tiếp cận ngay và an toàn. Không cố đi vào nơi có mùi gas nồng, không dùng dụng cụ cưỡng bức van. Nếu nghe tiếng xì lớn, không khóa được van hoặc đã có cháy, phải rút ra ngoài ngay.
Ba là, mở cửa bằng tay để thông gió tự nhiên nếu thực hiện được an toàn trên đường thoát. Không bật quạt điện, không vận hành cửa cuốn điện và không quay lại vùng nguy hiểm chỉ để mở cửa. Không trì hoãn sơ tán để thực hiện thông gió.
Bốn là, gọi trợ giúp từ vị trí an toàn. Gọi 114 khi rò rỉ không kiểm soát được, mùi gas nồng, có cháy hoặc nguy cơ ảnh hưởng người xung quanh; đồng thời báo đơn vị cung cấp gas. Cung cấp rõ địa chỉ, dấu hiệu sự cố, tình trạng người mắc kẹt nếu có; cảnh báo và ngăn người khác đi vào khu vực nguy hiểm.
Năm là, không tự sửa chữa hoặc sử dụng lại khi chưa được kiểm tra. Không tự vá dây, tháo van, mang bình đang rò rỉ xuyên qua nhà hoặc bật bếp thử. Chỉ sử dụng lại sau khi người có chuyên môn xử lý và xác nhận an toàn.
Đặc biệt, khi gas đang cháy tại điểm rò, không cố dập ngọn lửa nếu chưa thể ngắt nguồn gas an toàn, vì khí tiếp tục thoát ra có thể tích tụ và gây nổ. Không tiếp cận, ôm hoặc di chuyển bình đang cháy, đang bị nung nóng; nhanh chóng sơ tán và gọi lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH.
Lưu ý: Nếu mùi gas nồng, nghe tiếng xì lớn, không tiếp cận được van an toàn hoặc đã có cháy, đưa mọi người ra ngoài ngay và gọi 114 từ nơi an toàn. Khi có nguy hiểm, ưu tiên bảo vệ tính mạng, nhanh chóng thoát nạn và không ở lại để cố xử lý.