Việc Quốc hội thông qua Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 đánh dấu bước tiến vượt bậc trong nỗ lực hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ người dưới 18 tuổi. Đây là văn bản quy phạm pháp luật chuyên biệt, định hình một chính sách xử lý hình sự mang tính nhân văn sâu sắc, lấy giáo dục, phòng ngừa và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng làm mục tiêu tối thượng thay cho các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc.
Điểm sáng cốt lõi của Luật là mở rộng tối đa việc áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng tại cơ sở, giảm thiểu tối đa áp lực tố tụng và hạn chế cách ly người chưa thành niên khỏi xã hội. Song song đó, các quy định về hình phạt và tạm giam đều được siết chặt theo hướng nhân đạo; quy trình tố tụng đối với người chưa thành niên phải bảo đảm đơn giản, thân thiện, phù hợp với tâm lý, lứa tuổi, mức độ trưởng thành và khả năng nhận thức của người chưa thành niên; ưu tiên áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội trong tất cả các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.
Để nhanh chóng đưa các quy định của Luật tư pháp người chưa thành niên năm 2024 vào thực tiễn cuộc sống, ngày 18/12/2025, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Công an và Bộ Quốc phòng đã chính thức ban hành Thông tư liên tịch số 12/2025/TTLT. Đây được xem là “kim chỉ nam” quy định chi tiết cơ chế phối hợp liên ngành giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong suốt quá trình giải quyết vụ án.
Thông tư số 12/2025/TTLT không chỉ chuẩn hóa quy trình trao đổi thông tin, chứng cứ từ khâu tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm đến giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, mà còn đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về nhân sự chuyên trách. Theo đó, đội ngũ Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán tham gia các vụ án này bắt buộc phải có kỹ năng, kiến thức chuyên sâu về tâm lý lứa tuổi. Sự kết nối chặt chẽ và trách nhiệm phối hợp giữa các Cơ quan tiến hành tố tụng là mắt xích quyết định, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, tính riêng tư và bảo mật thông tin cho người chưa thành niên, góp phần xây dựng một nền tư pháp thực sự công minh và nhân đạo.