Thực hiện chức năng tham mưu, kiểm tra, thẩm định và rà soát hồ sơ trong quá trình giải quyết các vụ việc, vụ án hình sự, Đội Thẩm định hồ sơ tố tụng thuộc Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đồng Nai đã và đang phát huy vai trò là một trong những bộ phận quan trọng góp phần kiểm soát chất lượng hoạt động tố tụng.
Kiểm soát chặt chẽ từ hồ sơ
Đội Thẩm định hồ sơ tố tụng thực hiện nhiều nhiệm vụ theo sự phân công của lãnh đạo Công an thành phố và Văn phòng Cơ quann Cảnh sát điều tra, trong đó tập trung thẩm định, rà soát hồ sơ các vụ án, vụ việc; kiểm tra trình tự, thủ tục tố tụng trong tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra vụ án; đánh giá tính đầy đủ, khách quan và thống nhất của hệ thống chứng cứ, tài liệu.
Quá trình thẩm định không đơn thuần là kiểm tra hình thức của hồ sơ mà là quá trình nghiên cứu, đánh giá tổng thể cả về pháp lý và chứng cứ. Cán bộ thẩm định phải làm rõ những vấn đề cốt lõi: Có xảy ra tội phạm hay không; hành vi của đối tượng có đủ yếu tố cấu thành tội phạm; chứng cứ đã đầy đủ, hợp pháp và có mối liên hệ chặt chẽ hay chưa; các tình tiết buộc tội và gỡ tội đã được xem xét khách quan, toàn diện; những mâu thuẫn, vấn đề chưa được chứng minh đã được giải quyết hay chưa.

Từ đó, Đội kịp thời phát hiện những thiếu sót, mâu thuẫn, nội dung cần tiếp tục xác minh, điều tra; tham mưu lãnh đạo chỉ đạo bổ sung tài liệu, chứng cứ, bảo đảm căn cứ pháp lý cho việc giải quyết vụ án. Đồng thời, đơn vị trực tiếp thụ lý, giải quyết một số tố giác, tin báo về tội phạm, điều tra các vụ án do Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra phân công; thực hiện công tác nghiệp vụ cơ bản, truy nã, truy tìm và các nhiệm vụ khác theo quy định.
Trong năm 2025 và 8 tháng đầu năm 2026, Đội đã thẩm định gần 100 hồ sơ vụ án, vụ việc; báo cáo nghiên cứu hàng trăm vụ việc với Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra, trong đó có nhiều vụ án phức tạp, khó khăn, vướng mắc. Qua công tác thẩm định, Đội đã tham mưu lãnh đạo ban hành nhiều văn bản chấn chỉnh, chỉ đạo thực hiện, góp phần bảo đảm các hoạt động điều tra đúng trình tự, thủ tục, tiến độ, kết luận chính xác, khách quan, đúng quy định pháp luật.
Công tác này không chỉ góp phần phòng ngừa, hạn chế sai phạm, tiêu cực trong hoạt động điều tra mà còn giúp nâng cao năng lực, kinh nghiệm cho đội ngũ Điều tra viên, nhất là Điều tra viên được bố trí tại Công an cấp xã.
Vững nghiệp vụ, chắc pháp luật
Để thực hiện tốt nhiệm vụ, cán bộ thẩm định phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, tinh thần trách nhiệm cao, đồng thời am hiểu sâu pháp luật và nghiệp vụ điều tra. Quan trọng hơn, cán bộ thẩm định phải có tư duy độc lập, khách quan, không chỉ chú trọng những tài liệu chứng minh hành vi phạm tội mà phải xem xét đầy đủ cả những chứng cứ, tình tiết có lợi cho người bị buộc tội.
Mỗi nhận xét, đánh giá phải được đặt trên cơ sở tài liệu, chứng cứ và quy định pháp luật, không suy diễn, chủ quan. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với mỗi cán bộ trong quá trình nghiên cứu những hồ sơ phức tạp, có nhiều quan điểm pháp lý khác nhau.
Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban lãnh đạo đơn vị, cấp ủy, chỉ huy Đội thường xuyên chú trọng công tác xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng; giáo dục chính trị, tư tưởng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, chấp hành nghiêm Điều lệnh Công an nhân dân. Qua đó, cán bộ, đảng viên trong Đội không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Gắn công tác chuyên môn với trách nhiệm cộng đồng
Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, Đội còn tham mưu lãnh đạo Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra triển khai nhiều hoạt động hướng về cơ sở. Đội đã trực tiếp hướng dẫn pháp luật trong hoạt động điều tra cho lực lượng Kiểm lâm, góp phần giúp cán bộ thực hiện đúng quy định khi lập hồ sơ xử lý vi phạm, đồng thời tăng cường phối hợp giữa lực lượng Công an và Kiểm lâm trong xử lý các vụ việc liên quan đến tài nguyên rừng.
Đội cũng tổ chức hoạt động về nguồn tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tà Thiết, qua đó giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên; tạo môi trường sinh hoạt chính trị, tư tưởng lành mạnh, tăng cường sự gắn bó giữa các thế hệ.
Trong công tác an sinh xã hội, Đội tham mưu tổ chức kết nghĩa, xây dựng mô hình về an ninh, trật tự, tuyên truyền pháp luật và trao quà tại Trường THCS Lộc Hưng và Trường TH và THCS Phước Thiện. Các hoạt động đã góp phần tăng cường mối quan hệ giữa lực lượng Công an với nhà trường, phổ biến kiến thức pháp luật cho giáo viên, học sinh; trao học bổng, hỗ trợ cơ sở vật chất và giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Tại xã Lộc Tấn, Đội tổ chức tuyên truyền pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, phòng ngừa tội phạm ma túy, trộm cắp, lừa đảo trên không gian mạng, hướng dẫn cài đặt định danh điện tử; đồng thời trao 100 phần quà gồm balô, quần áo, sách vở, đồ dùng học tập và nhu yếu phẩm cho học sinh dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn.
Với những kết quả đạt được, năm 2025, Đội 4, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đồng Nai được Giám đốc Công an thành phố tặng danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng”; nhiều lượt cán bộ, chiến sĩ được tặng Giấy khen.
Không ngừng nâng cao chất lượng thẩm định
Trong bối cảnh phương thức, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, yêu cầu đối với công tác điều tra ngày càng cao, việc xây dựng đội ngũ cán bộ thẩm định bản lĩnh, tinh thông pháp luật và nghiệp vụ là yêu cầu tất yếu.
Thời gian tới, Đội Thẩm định hồ sơ tố tụng tiếp tục tập trung xây dựng tập thể vững mạnh về chính trị, tư tưởng và đạo đức; nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; chuẩn hóa phương pháp và quy trình thẩm định; tăng cường tổng kết thực tiễn, nhận diện những dạng sai sót, vướng mắc thường gặp để chủ động phòng ngừa.
Với phương châm “Khách quan - Chính xác - Đúng pháp luật - Trách nhiệm - Hiệu quả”, Đội Thẩm định hồ sơ tố tụng phấn đấu tiếp tục là “khâu kiểm soát chất lượng” tin cậy trong hoạt động tố tụng, góp phần nâng cao chất lượng điều tra, phòng ngừa oan, sai, bỏ lọt tội phạm; qua đó đóng góp thiết thực vào công tác xây dựng lực lượng Công an thành phố Đồng Nai chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới.