Hoàn thiện pháp luật từ yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống vi phạm
Sau hơn 13 năm triển khai thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã khẳng định vai trò là công cụ pháp lý quan trọng để thiết lập kỷ cương, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phòng ngừa vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, trước tốc độ phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ, sự xuất hiện của nhiều loại hình hoạt động mới cùng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện, một số quy định hiện hành đã bộc lộ những điểm chưa theo kịp thực tiễn.

Đặc biệt tại các đô thị lớn, nơi tập trung đông dân cư, hoạt động giao thông, thương mại, dịch vụ diễn ra sôi động, yêu cầu xử lý vi phạm hành chính nhanh chóng, chính xác và hiệu quả ngày càng trở nên cấp thiết. Những hành vi vi phạm trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường hay an toàn thực phẩm không chỉ phá vỡ kỷ cương trật tự quản lý nhà nước mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe, tính mạng, tài sản của Nhân dân.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) nhằm hoàn thiện đồng bộ cơ chế pháp lý, tháo gỡ khó khăn từ cơ sở, tăng cường phân cấp, phân quyền và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Dự thảo Luật quán triệt tinh thần xử lý nghiêm minh vi phạm, đề cao trách nhiệm của cơ quan thực thi công vụ, bảo đảm thượng tôn pháp luật nhưng đồng thời phải bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Nâng mức phạt, kéo dài thời hiệu: Không để vi phạm trở thành nguồn lợi
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt trong dự thảo Luật là đề xuất điều chỉnh tăng mức phạt tiền tối đa, nhằm bảo đảm tính tương xứng giữa chế tài xử phạt với hậu quả do hành vi vi phạm gây ra. Cụ thể, dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng, đối với tổ chức từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng.
Mức trần xử phạt này được nghiên cứu áp dụng đối với những lĩnh vực có nguy cơ gây hậu quả đặc biệt lớn như bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm - hàng hóa, phòng cháy chữa cháy và an toàn xã hội. Mức xử phạt cụ thể đối với từng vụ việc sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả và các tình tiết liên quan. Việc điều chỉnh nhằm chặn đứng tư duy coi lợi nhuận từ vi phạm lớn hơn tiền phạt, buộc các chủ thể phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật.
Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực đặc thù, phức tạp như chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm, bảo vệ môi trường, khoáng sản. Thực tiễn cho thấy nhiều hành vi vi phạm kinh tế tinh vi cần có thời gian kiểm định, giám định kỹ thuật hoặc làm rõ các giao dịch phức tạp. Việc kéo dài hợp lý thời hiệu giúp cơ quan chức năng có đủ thời gian xác minh, thu thập chứng cứ toàn diện, không để lọt lưới vi phạm hay để vi phạm trôi qua do hết thời hạn xử lý.
Đột phá chuyển đổi số: Xử lý minh bạch, giảm phiền hà cho Nhân dân
Xác định cải cách hành chính gắn liền với ứng dụng công nghệ là xu thế tất yếu, dự thảo Luật đặt nền tảng pháp lý vững chắc cho việc thực hiện các khâu phát hiện, xác minh, giải trình, xử lý vi phạm và thi hành quyết định xử phạt trên môi trường điện tử.

Theo đó, hệ thống xử lý vi phạm hành chính của các bộ, ngành, địa phương sẽ được kết nối, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đặc biệt, đối với lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông, việc hoàn thiện quy trình xử lý vi phạm bằng phương thức điện tử có ý nghĩa thiết thực. Thông tin, hình ảnh từ các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ được thu thập hợp pháp có thể phục vụ xác minh hành vi vi phạm; hồ sơ, biên bản và quyết định xử phạt điện tử được tạo lập, quản lý, lưu trữ theo quy định.
Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm thiểu thời gian đi lại, chờ đợi thực hiện thủ tục của người dân, đồng thời minh bạch hóa quá trình tiếp nhận và theo dõi thông tin xử lý vi phạm. Quá trình xử lý được lưu vết điện tử cũng tạo điều kiện tăng cường kiểm tra, giám sát, hạn chế tiêu cực, sai sót và nâng cao trách nhiệm của lực lượng thực thi công vụ. Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng nhấn mạnh bảo đảm an toàn thông tin và quyền khiếu nại, giải trình chính đáng của người dân.
Tháo gỡ nút thắt cai nghiện bắt buộc: Phòng ngừa tội phạm từ cơ sở
Một nội dung mang tính thực tiễn cao, tác động trực tiếp đến công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở là đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.
Dưới góc độ nghiệp vụ, quy trình hiện hành qua nhiều khâu trung gian khiến thời gian tạm giữ hành chính để xác định tình trạng nghiện và chờ Tòa án quyết định kéo dài, dễ phát sinh khoảng trống quản lý. Tình trạng đối tượng bỏ trốn, tiếp tục phạm pháp hoặc gây mất an ninh trật tự trong thời gian chờ quyết định là mối lo ngại lớn cho địa bàn cơ sở.
Việc phân cấp thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã quyết định sẽ giúp rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ, phát huy vai trò chủ động của lực lượng Công an cấp xã – những người trực tiếp bám sát địa bàn, nắm rõ tình hình đối tượng. Quyết định áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc vẫn phải dựa trên căn cứ pháp lý, hồ sơ hợp pháp và tuân thủ chặt chẽ các điều kiện bảo đảm quyền lợi chính đáng của người bị áp dụng. Việc đưa người nghiện vào cơ sở cai nghiện kịp thời không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn hỗ trợ họ điều trị, học nghề, tái hòa nhập cộng đồng và ngăn chặn nguy cơ phát sinh tội phạm từ gốc.
Thượng tôn pháp luật – Nền tảng xây dựng thành phố an toàn, văn minh
Những điểm mới trong dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh và tính nhân văn, giữa quản lý nhà nước hiệu quả và bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân.
Trong tiến trình đó, lực lượng Công an thành phố Đồng Nai tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt: tiên phong ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng thực thi công vụ, kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa, đấu tranh xử lý vi phạm với hỗ trợ, hướng dẫn Nhân dân chấp hành pháp luật.
Mỗi người dân, cơ quan, đơn vị cần tiếp tục nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, tích cực đồng hành, phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an và chính quyền các cấp trong phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Pháp luật nghiêm minh để bảo vệ người tuân thủ pháp luật. Kỷ cương, an ninh, trật tự được giữ vững chính là nền tảng vững chắc để xây dựng Thành phố ngày càng an toàn, bình yên, văn minh và phát triển bền vững vì hạnh phúc của Nhân dân.