Núp bóng chiêu bài “bảo vệ quyền riêng tư”, các đối tượng đã cố tình bóp méo bản chất chủ trương chuyển đổi số quốc gia, gieo rắc tâm lý hoài nghi, lo ngại trong dư luận nhằm chống phá chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước. Đây là thủ đoạn không mới nhưng hết sức nguy hiểm, cần được nhận diện rõ để đấu tranh, phản bác kịp thời nhất là trong bối cảnh nhất là trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân ta đang quyết liệt triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Luận điệu đánh tráo khái niệm, cố tình bóp méo bản chất
Có thể thấy, chiêu trò quen thuộc của các đối tượng chống phá là cố tình đánh đồng việc xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước với hành vi “xâm phạm đời tư”, “theo dõi, giám sát công dân”. Biểu hiện rõ nét nhất là việc một số tài khoản mạng xã hội, blog phản động có máy chủ đặt ở nước ngoài đã cố tình cắt ghép, xuyên tạc thông tin, đưa ra những lập luận suy diễn, vô căn cứ nhằm quy chụp rằng việc kết nối dữ liệu giáo dục với hệ thống định danh điện tử sẽ khiến mọi hoạt động học tập, sinh hoạt và thông tin cá nhân của công dân bị “kiểm soát toàn diện”. Thậm chí, các đối tượng còn lợi dụng tâm lý lo ngại về quyền riêng tư để thổi phồng, bóp méo bản chất của chủ trương chuyển đổi số, qua đó tạo tâm lý hoang mang trong dư luận, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước.
Cần khẳng định rằng, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia không phải là vấn đề riêng của Việt Nam mà là xu thế tất yếu của quản trị hiện đại trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia phát triển đã triển khai các hệ thống dữ liệu giáo dục điện tử từ nhiều năm trước đó nhằm phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách, giảm thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy bình đẳng trong tiếp cận giáo dục.
Ở Việt Nam, việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo nhằm mục tiêu chuẩn hóa thông tin người học; phục vụ công tác tuyển sinh, quản lý đào tạo, cấp văn bằng, chứng chỉ; hỗ trợ hoạch định chính sách giáo dục; đồng thời tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến học tập, đào tạo. Đây là yêu cầu tất yếu trong tiến trình xây dựng Chính phủ số, xã hội số và công dân số.
Đáng chú ý, theo quy định mới, từ ngày 15/5/2026, dữ liệu học tập sau khi được cập nhật, xác thực và lưu trữ hợp lệ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo sẽ được chia sẻ, liên thông, tích hợp tự động trên ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID. Người dân có thể sử dụng học bạ điện tử, thông tin văn bằng, chứng chỉ ngay trên ứng dụng VNeID với giá trị pháp lý tương đương bản giấy theo quy định pháp luật. Theo đó, mỗi công dân sẽ được cấp một mã “hồ sơ học tập suốt đời” đồng nhất với số định danh cá nhân. Hồ sơ này bao gồm toàn bộ dữ liệu số phát sinh trong quá trình học tập như học bạ điện tử, kết quả học tập, văn bằng, chứng chỉ, chứng nhận năng lực, giải thưởng, thành tích học tập và thông tin xác nhận quá trình đào tạo.

Rõ ràng, mục tiêu cốt lõi của chính sách là đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm tối đa việc sử dụng hồ sơ, giấy tờ truyền thống, qua đó tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình học tập, tuyển sinh, xác thực văn bằng, chứng chỉ và thực hiện các giao dịch hành chính liên quan. Đồng thời, việc liên thông, đồng bộ dữ liệu còn góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong công tác quản lý giáo dục. Những mục tiêu thiết thực, vì lợi ích của người dân này hoàn toàn không phải là “công cụ giám sát đời tư” như các luận điệu xuyên tạc, suy diễn vô căn cứ mà các thế lực thù địch đang cố tình rêu rao trên không gian mạng.
Quyền riêng tư luôn được pháp luật Việt Nam bảo vệ
Một trong những chiêu thức thường thấy của các đối tượng chống phá là núp bóng “bảo vệ nhân quyền”, “bảo vệ quyền riêng tư” để công kích, xuyên tạc các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách khách quan và toàn diện, có thể thấy hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay đã có nhiều quy định chặt chẽ, đồng bộ về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm quyền riêng tư cũng như quyền tiếp cận, kiểm soát thông tin của công dân trên môi trường số.
Hiến pháp năm 2013 khẳng định rõ mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình; thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn. Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến cá nhân phải được người đó đồng ý hoặc thực hiện theo quy định của pháp luật. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng, thể hiện nhất quán quan điểm của Nhà nước Việt Nam trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân, trong đó có quyền riêng tư.
Bên cạnh đó, Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng quy định cụ thể về quyền đối với hình ảnh, quyền bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình; nghiêm cấm hành vi thu thập, công khai, sử dụng thông tin cá nhân trái pháp luật. Luật An ninh mạng năm 2018, Luật Giao dịch điện tử năm 2023, Luật Công nghệ thông tin cùng nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác đều đặt ra các nguyên tắc nghiêm ngặt trong quản lý, khai thác, lưu trữ và sử dụng dữ liệu trên môi trường điện tử.
Đặc biệt, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân đã quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc xử lý dữ liệu cá nhân; yêu cầu dữ liệu chỉ được thu thập, sử dụng đúng mục đích, đúng phạm vi, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin và có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu theo quy định pháp luật. Các hành vi xâm phạm trái phép dữ liệu cá nhân, làm lộ lọt thông tin, mua bán hoặc sử dụng dữ liệu sai mục đích đều có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Đối với Nghị định số 88/2026/NĐ-CP, nội dung văn bản cũng quy định rõ dữ liệu giáo dục và đào tạo được sử dụng nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước, phát triển giáo dục, đơn giản hóa thủ tục hành chính và xây dựng Chính phủ số, xã hội số. Việc khai thác, chia sẻ và sử dụng dữ liệu phải tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân; đồng thời bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng mục đích theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, cá nhân chỉ được quyền khai thác dữ liệu học tập của chính mình trên ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID để sử dụng tương đương các loại giấy tờ liên quan theo quy định. Điều này cho thấy pháp luật Việt Nam không buông lỏng quản lý dữ liệu mà ngược lại đang từng bước hoàn thiện cơ chế xác thực, kiểm soát truy cập và bảo vệ thông tin cá nhân trên môi trường số một cách chặt chẽ, đồng bộ. Do đó, việc các đối tượng chống phá cố tình suy diễn rằng xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục đồng nghĩa với “xóa bỏ quyền riêng tư” là hoàn toàn phi lý, thiếu căn cứ pháp lý và mang động cơ chính trị rõ rệt nhằm gây hoang mang dư luận, cản trở tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Trên thực tế, nếu không có cơ sở dữ liệu đồng bộ, người dân sẽ phải nhiều lần cung cấp lại hồ sơ, giấy tờ; thủ tục hành chính kéo dài, thiếu tính liên thông; nguy cơ sai sót, thất lạc hoặc giả mạo văn bằng, chứng chỉ cũng gia tăng. Việc số hóa dữ liệu giáo dục vì vậy là yêu cầu tất yếu nhằm giảm phiền hà cho nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng tính minh bạch trong hoạt động giáo dục và phục vụ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân trong thời đại số.

Điều đáng chú ý là thời gian gần đây, mỗi khi Việt Nam triển khai một chủ trương lớn liên quan đến chuyển đổi số, dữ liệu dân cư, định danh điện tử hay cải cách hành chính, các thế lực thù địch đều đồng loạt tung ra những luận điệu mang tính kích động, gieo rắc tâm lý lo sợ trong xã hội.
Từ việc triển khai căn cước công dân gắn chip, tài khoản định danh điện tử, cơ sở dữ liệu dân cư cho đến dữ liệu y tế, giáo dục…, các đối tượng chống phá luôn tìm cách quy chụp thành “kiểm soát người dân”, “xâm phạm tự do cá nhân”. Mục tiêu sâu xa của chúng là cản trở tiến trình chuyển đổi số quốc gia, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Nguy hiểm hơn, nhiều thông tin sai lệch được ngụy trang dưới dạng “phân tích công nghệ”, “góc nhìn chuyên gia”, khiến một bộ phận người dùng mạng xã hội thiếu kiểm chứng dễ bị dẫn dắt. Một số đối tượng còn cố tình cắt ghép thông tin, lấy ví dụ phiến diện từ nước ngoài để áp đặt vào điều kiện thực tiễn của Việt Nam nhằm tạo tâm lý hoài nghi trong xã hội.
Thực tế cho thấy, thời gian qua nhiều loại giấy tờ quan trọng đã được tích hợp thành công trên ứng dụng VNeID như căn cước công dân, giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, đăng ký xe, giấy tạm trú, tạm vắng… với giá trị pháp lý tương đương bản giấy trong nhiều giao dịch hành chính. Việc tiếp tục tích hợp học bạ, bằng cấp lên VNeID là bước đi phù hợp với xu thế phát triển Chính phủ số và xã hội số hiện nay.
Tuy nhiên, các đối tượng chống phá đã cố tình bỏ qua những lợi ích thiết thực đó để xuyên tạc, kích động dư luận, tạo tâm lý hoang mang trong nhân dân. Đây là thủ đoạn “diễn biến hòa bình” trên không gian mạng hết sức tinh vi, lợi dụng các vấn đề công nghệ, dữ liệu và quyền riêng tư để chống phá từ bên trong.
Chuyển đổi số là xu thế tất yếu, không thể đảo ngược
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng, đóng vai trò nền tảng trong quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, việc quản lý bằng phương thức thủ công, phân tán, thiếu liên thông dữ liệu không còn phù hợp với yêu cầu phát triển hiện đại, dễ phát sinh sự chồng chéo, sai sót, gây tốn kém thời gian, chi phí cho cả cơ quan quản lý lẫn người dân.
Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo vì vậy không chỉ là yêu cầu khách quan của tiến trình chuyển đổi số mà còn là giải pháp quan trọng nhằm hiện đại hóa nền giáo dục, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ tốt hơn nhu cầu chính đáng của người dân. Đây được xem là “hạ tầng dữ liệu lõi” của ngành giáo dục, tạo nền tảng để kết nối, chia sẻ và đồng bộ thông tin người học trên phạm vi toàn quốc một cách thống nhất, chính xác và minh bạch.

Ảnh minh họa: Chuyển đổi số là xu thế tất yếu trong thời đại ngày nay. Nguồn: vietnamhoinhap.vn
Thông qua hệ thống dữ liệu tập trung, cơ quan quản lý có thể cập nhật, xác thực và theo dõi quá trình học tập của người học xuyên suốt từ mầm non đến giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo thường xuyên. Điều này giúp khắc phục tình trạng dữ liệu rời rạc, thiếu đồng bộ giữa các cơ sở giáo dục; đồng thời nâng cao khả năng thống kê, phân tích, dự báo và hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực quốc gia phù hợp yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Đặc biệt, việc xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân và xã hội như giảm tối đa giấy tờ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ trong các lĩnh vực tuyển sinh, chuyển trường, xác thực văn bằng, chứng chỉ, tuyển dụng hoặc giải quyết chế độ, chính sách liên quan đến giáo dục. Thay vì phải nhiều lần photo, công chứng hoặc mang theo hồ sơ giấy như trước đây, người dân có thể sử dụng ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID để xuất trình thông tin học bạ, bằng cấp, chứng chỉ điện tử với giá trị pháp lý theo quy định. Qua đó không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn hạn chế phiền hà, giảm áp lực cho cơ quan hành chính và cơ sở giáo dục.
Một trong những ý nghĩa quan trọng khác của việc số hóa dữ liệu giáo dục là góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng làm giả hồ sơ, văn bằng, chứng chỉ vốn gây nhiều hệ lụy trong thời gian qua. Khi dữ liệu được xác thực, liên thông và quản lý tập trung, việc kiểm tra thông tin sẽ trở nên nhanh chóng, chính xác, minh bạch hơn, qua đó nâng cao tính công khai, minh bạch và kỷ cương trong hoạt động giáo dục và đào tạo.
Không dừng lại ở đó, cơ sở dữ liệu giáo dục còn là nền tảng quan trọng để thúc đẩy xây dựng Chính phủ số, xã hội số và công dân số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa ngành giáo dục với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, phục vụ công tác điều hành, hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội một cách khoa học, chính xác và kịp thời hơn.
Rõ ràng, đây là những lợi ích thiết thực, phù hợp xu thế phát triển hiện đại và phục vụ trực tiếp quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Vì vậy, mọi luận điệu xuyên tạc, kích động nhằm phủ nhận chủ trương xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo thực chất là hành vi đi ngược xu thế phát triển tất yếu của thời đại, cản trở tiến trình chuyển đổi số quốc gia mà Đảng và Nhà nước ta đang quyết liệt triển khai.
Nâng cao cảnh giác trước thông tin sai trái trên không gian mạng
Trước sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và không gian mạng, mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động trang bị kỹ năng nhận diện thông tin xấu, độc; không vội tin, chia sẻ hoặc phát tán các nội dung chưa được kiểm chứng liên quan đến chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cung cấp đầy đủ, công khai và minh bạch thông tin về mục đích, ý nghĩa, lợi ích của việc xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục; đồng thời tăng cường đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi tung tin giả, xuyên tạc, kích động chống phá trên không gian mạng theo đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quản lý, khai thác dữ liệu cũng là yêu cầu quan trọng nhằm củng cố niềm tin của nhân dân đối với tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Có thể khẳng định, Nghị định số 88/2026/NĐ-CP là bước đi cần thiết, phù hợp xu thế phát triển hiện đại, phục vụ lợi ích thiết thực của người dân và xã hội. Những luận điệu quy chụp cho rằng Việt Nam đang bước vào “kỷ nguyên giám sát đời tư toàn diện” thực chất chỉ là chiêu trò xuyên tạc mang động cơ chống phá, nhằm gây hoang mang dư luận và cản trở tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Nhận diện đúng bản chất vấn đề, tỉnh táo trước thông tin sai lệch và nâng cao trách nhiệm khi tham gia không gian mạng chính là cách thiết thực để mỗi người dân góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ các chủ trương đúng đắn của Nhà nước trong giai đoạn chuyển đổi số hiện nay.