Việc thành lập doanh nghiệp ngày càng thuận lợi, tạo điều kiện để người dân phát triển sản xuất, kinh doanh, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những doanh nghiệp hoạt động đúng quy định pháp luật, vẫn có một số đối tượng lợi dụng cơ chế, chính sách trong đăng ký doanh nghiệp để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như mua bán trái phép hóa đơn, gian lận, trốn thuế, hợp thức hóa các giao dịch không có thật hoặc che giấu hoạt động kinh doanh trái pháp luật.
Đáng chú ý, một trong những phương thức, thủ đoạn được các đối tượng sử dụng là thuê, nhờ người khác đứng tên thành lập doanh nghiệp. Sau khi được thành lập, những doanh nghiệp này không hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất hoặc hoạt động không đúng với đăng ký, mà được sử dụng làm công cụ để thực hiện các giao dịch bất hợp pháp. Đây thường được gọi là “doanh nghiệp ma”.
Nhiều đường dây sử dụng hàng trăm “doanh nghiệp ma” để mua bán hóa đơn
Thời gian qua, Công an thành phố Đồng Nai đã phát hiện, đấu tranh, điều tra và xử lý nhiều đường dây mua bán trái phép hóa đơn xảy ra trên địa bàn thành phố Đồng Nai và liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.
Nổi bật, lực lượng Công an đã đấu tranh thành công 03 chuyên án lớn về “Mua bán trái phép hóa đơn”. Qua điều tra xác định, các đối tượng đã thành lập hơn 165 “doanh nghiệp ma”, sử dụng các doanh nghiệp này để xuất bán trái phép hơn 54.000 tờ hóa đơn, với tổng số tiền lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng; có hơn 7.000 công ty, doanh nghiệp trên cả nước liên quan đến hoạt động mua bán, sử dụng hóa đơn trái phép.

Kết quả điều tra, cơ quan Công an đã khởi tố 04 vụ án, khởi tố 84 bị can về tội “Mua bán trái phép hóa đơn” theo Điều 203 Bộ luật Hình sự.
Những kết quả trên cho thấy, hoạt động lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trong đó, việc lôi kéo, thuê, nhờ người không trực tiếp kinh doanh đứng tên thành lập doanh nghiệp là một trong những cách thức được các đối tượng sử dụng nhằm che giấu người thực sự điều hành, tổ chức hoạt động phạm tội.
Không vì lợi ích trước mắt mà trở thành người tiếp tay cho “doanh nghiệp ma”
Cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác trước những lời mời chào như: “Chỉ cần đứng tên thành lập công ty, không phải kinh doanh, sẽ được trả tiền”; hoặc đề nghị cho thuê, mượn căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, chữ ký, con dấu, tài khoản thuế điện tử và các giấy tờ liên quan đến doanh nghiệp.
Người dân cần nhận thức rõ, việc đứng tên hộ, cho thuê, cho mượn hoặc cung cấp thông tin, giấy tờ để người khác sử dụng vào hoạt động vi phạm pháp luật có thể khiến người đứng tên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hành vi cụ thể.
Vì vậy, người dân không nên vì một khoản lợi ích trước mắt mà đứng tên thành lập doanh nghiệp cho người khác hoặc giao các thông tin, giấy tờ, công cụ quản lý doanh nghiệp cho người khác sử dụng, qua đó vô tình trở thành người tiếp tay cho các hành vi gian lận, trốn thuế, mua bán trái phép hóa đơn và những hành vi vi phạm pháp luật khác.
Chủ động phòng ngừa, bảo vệ chính mình
Để phòng ngừa nguy cơ bị lợi dụng và hạn chế những hậu quả pháp lý có thể phát sinh, người dân cần:
Không cho người khác mượn, thuê hoặc sử dụng giấy tờ tùy thân để thành lập doanh nghiệp khi bản thân không thực sự có nhu cầu kinh doanh.
Không giao tài khoản ngân hàng, chữ ký số, tài khoản thuế điện tử, con dấu hoặc các giấy tờ liên quan đến doanh nghiệp cho người khác sử dụng tùy ý.
Không ký hợp đồng, chứng từ, hóa đơn hoặc hồ sơ khi chưa biết rõ nội dung, nguồn gốc và mục đích sử dụng.
Khi thành lập doanh nghiệp, cần trực tiếp quản lý, điều hành và bảo đảm doanh nghiệp hoạt động đúng ngành nghề, đúng quy định của pháp luật.
Khi phát hiện hoặc được mời chào tham gia thành lập “doanh nghiệp ma”, mua bán hóa đơn hoặc các hoạt động có dấu hiệu bất thường, cần chủ động từ chối và thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền để được hướng dẫn, xử lý.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động nhận diện và phòng ngừa các phương thức, thủ đoạn lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Không vì lợi ích trước mắt mà đứng tên hoặc tiếp tay cho “doanh nghiệp ma”; kinh doanh chân chính, tuân thủ pháp luật chính là cách thiết thực để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân, gia đình và cộng đồng.