Từ công tác nắm tình hình trên địa bàn, Công an phường Trảng Dài nhận thấy đây là một trong những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp đất đai, khiếu kiện, tố cáo và phức tạp về an ninh, trật tự.
“Lô đất trên giấy” và những rủi ro phía sau
Một trong những thủ đoạn, cách thức giao dịch tiềm ẩn nhiều rủi ro là việc người sử dụng đất tự ý phân chia một thửa đất thành nhiều phần rồi lập sơ đồ để giao dịch khi chưa được cơ quan có thẩm quyền xác nhận hoặc cho phép theo quy định. Khi đó, thông tin về vị trí, diện tích, ranh giới, mốc giới của từng phần đất có thể không phản ánh đúng hiện trạng cũng như cơ sở pháp lý.
Đáng lưu ý, không ít người mua chỉ nhìn vào sơ đồ, giấy tờ hoặc nghe theo lời giới thiệu của người bán, môi giới mà không trực tiếp kiểm tra thực địa. Có trường hợp đất được chuyển nhượng qua nhiều người, người nhận sau chỉ biết tài sản thông qua giấy tờ do người bán trước cung cấp, nhưng không xác định được chính xác thửa đất nằm ở đâu, ranh giới đến đâu.
Khi quyền lợi phát sinh, những bất cập này mới bộc lộ. Người mua có thể không xác định được phần đất đã nhận chuyển nhượng, diện tích thực tế không như thỏa thuận, nhiều người cùng được giới thiệu hoặc chuyển nhượng một vị trí, thậm chí không có đất để bàn giao. Từ đó, tranh chấp giữa các bên dễ phát sinh và kéo dài.
Giấy viết tay không phải “tấm vé” bảo đảm quyền sử dụng đất
Một rủi ro khác xuất phát từ tâm lý chủ quan của người mua khi cho rằng chỉ cần có giấy viết tay, giấy thỏa thuận hoặc văn bản có người chứng kiến là có thể yên tâm về quyền lợi.
Người dân cần đặc biệt lưu ý: việc một bên thứ ba chứng kiến, xác nhận chữ ký hoặc hỗ trợ lập văn bản không đồng nghĩa với việc quyền sử dụng đất đã được chuyển nhượng hợp pháp, cũng không thay thế các điều kiện, trình tự, thủ tục mà pháp luật quy định đối với giao dịch về quyền sử dụng đất.
Vì thiếu hiểu biết hoặc quá tin tưởng người bán, có người giao một khoản tiền lớn chỉ dựa trên sơ đồ tự lập, giấy biên nhận hoặc thỏa thuận dân sự. Đến khi xảy ra tranh chấp, việc xác định quyền và nghĩa vụ của các bên gặp nhiều khó khăn; thậm chí có trường hợp phát sinh tố giác liên quan đến hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.
Đừng để “giá hời” trở thành cái giá phải trả
Công an phường Trảng Dài khuyến cáo người dân khi có nhu cầu mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất cần đặt yếu tố pháp lý lên hàng đầu, tuyệt đối không quyết định chỉ dựa trên lời quảng cáo hoặc mức giá thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung.
Trước khi giao dịch, cần kiểm tra đầy đủ thông tin pháp lý của thửa đất theo quy định; không chỉ dựa vào bản photo, hình ảnh Giấy chứng nhận hoặc giấy tờ do bên bán cung cấp. Đồng thời, phải trực tiếp kiểm tra thực địa, xác định rõ vị trí, diện tích, ranh giới, mốc giới và hiện trạng sử dụng đất, đối chiếu với hồ sơ pháp lý có liên quan.
Đối với những trường hợp một thửa đất lớn được tự ý chia thành nhiều “lô”, người dân càng phải thận trọng, nhất là khi người bán đưa ra các lý do như “đất nội bộ”, “đất chờ tách sổ”, “mua trước, làm giấy sau” hoặc cam kết bằng lời về khả năng hoàn thiện thủ tục trong tương lai. Những thông tin này cần được kiểm chứng bằng hồ sơ và cơ quan có thẩm quyền trước khi đưa ra quyết định.
Người dân cũng không nên tùy tiện giao dịch bằng giấy viết tay khi chưa hiểu rõ giá trị pháp lý của văn bản và điều kiện chuyển nhượng. Đối với tài sản có giá trị lớn như quyền sử dụng đất, việc tìm hiểu quy định pháp luật, kiểm tra hồ sơ và thực hiện đúng trình tự, thủ tục là cách thiết thực nhất để tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Một giao dịch an toàn không thể chỉ được quyết định bởi một tờ giấy, một chữ ký hay lời cam kết. Trước khi giao tiền, cần kiểm tra pháp lý; trước khi nhận đất, phải kiểm tra thực địa; trước khi ký kết, phải hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
Bởi một phút chủ quan có thể khiến người mua phải trả giá bằng số tiền tích góp nhiều năm, thời gian theo đuổi tranh chấp và những hệ lụy kéo dài đối với cuộc sống. Chủ động kiểm tra, thận trọng trong giao dịch và tuân thủ đúng quy định pháp luật chính là “lá chắn” quan trọng để không biến một cơ hội tưởng như “giá hời” thành rủi ro mất tài sản.