1- Bổ sung quy định liên quan trình tự, thủ tục cấp đổi, cấp lại căn cước
Luật Căn cước mới quy định ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) là ứng dụng trên thiết bị số để phục vụ hoạt động định danh điện tử và xác thực điện tử trong giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công và các giao dịch khác trên môi trường điện tử, phát triển các tiện ích để phục vụ cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Luật bổ sung việc nghiêm cấm yêu cầu công dân xuất trình giấy tờ đã được tích hợp vào căn cước điện tử, ứng dụng định danh quốc gia để giải quyết thủ tục hành chính, trừ trường hợp thông tin công dân cung cấp không thống nhất với thông tin đã được tích hợp hoặc pháp luật có quy định khác.
Luật giao Chính phủ quy định chi tiết về trình tự, thủ tục khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, lộ trình và thời hạn hoàn thành việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu này.
Ngoài ra, Luật sửa đổi, bổ sung quy định liên quan trình tự, thủ tục cấp đổi, cấp lại căn cước với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong một số trường hợp. Theo đó, người có thông tin trên thẻ căn cước thay đổi do sắp xếp đơn vị hành chính, người bị mất thẻ căn cước hoặc thẻ căn cước bị hư hỏng không sử dụng được sẽ thực hiện cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước trực tuyến trên cổng dịch vụ công, ứng dụng định danh quốc gia hoặc trực tiếp tại nơi làm thủ tục cấp thẻ căn cước. Cơ quan quản lý căn cước sử dụng thông tin về ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt đã được thu nhận lần gần nhất và các thông tin hiện có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước để cấp lại thẻ căn cước.
Luật mới cũng bổ sung quy định về các trường hợp bị thu hồi thẻ căn cước. Theo đó, thẻ căn cước bị thu hồi trong trường hợp công dân bị tước quốc tịch Việt Nam, được thôi quốc tịch Việt Nam, bị hủy bỏ quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam, bị hủy bỏ quyết định cho trở lại quốc tịch Việt Nam.
2-Trẻ dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú không cần sự đồng ý của chủ hộ
Trong lĩnh vực đăng ký cư trú, từ ngày 01/7/2026, Luật nghiêm cấm giải quyết cho đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú khi biết rõ người đăng ký không sinh sống tại chỗ ở đó, trừ trường hợp đăng ký cho trẻ em dưới 6 tuổi về với cha hoặc mẹ hoặc người giám hộ (sửa đổi, bổ sung khoản 11 Điều 7, Luật cư trú năm 2020).
Luật Cư trú mới quy định trẻ dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi về ở với cha, mẹ, người giám hộ mà không cần sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đó.
Theo cơ quan soạn thảo, về khoa học, 6 năm đầu đời được coi là “giai đoạn vàng” cho sự phát triển thể chất, tinh thần và trí tuệ của trẻ em. Trẻ cần được hưởng các chính sách ưu tiên nhằm đảm bảo việc chăm sóc sức khỏe, giáo dục cơ bản, trong đó không thể thiếu quyền về cư trú, quyền được chung sống cùng với bố, mẹ, người giám hộ.
Luật chọn mốc 6 tuổi như đã nêu để quy định trẻ đương nhiên được đăng ký thường trú về với bố, mẹ, người giám hộ là phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ em và mục tiêu an sinh xã hội của Nhà nước.
Quy định này còn bảo đảm sự chăm sóc toàn diện cho trẻ ngay từ những năm đầu đời, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính cho trẻ dưới 6 tuổi.
Theo Luật mới, người dân được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi được chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý trong các trường hợp sau:
- Vợ về ở với chồng, chồng về ở với vợ, người từ đủ 6 tuổi trở lên về ở với cha, mẹ, người giám hộ, cha, mẹ về ở với con; người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi về ở với người giám hộ;
- Người cao tuổi về ở với anh ruột, chị ruột, em ruột, cháu ruột; người khuyết tật đặc biệt nặng, người khuyết tật nặng, người không có khả năng lao động, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi về ở với ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, cháu ruột;
- Người chưa thành niên được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý hoặc không còn cha, mẹ về ở với cụ nội, cụ ngoại, ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột.
Luật mới sửa đổi, bổ sung điều 30 Thông báo lưu trú, như sau: “Khi có người lưu trú qua đêm, thành viên hộ gia đình, người đại diện cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch, chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện, các cơ sở lưu trú khác có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú; trường hợp người đến lưu trú tại chỗ ở của cá nhân, hộ gia đình mà cá nhân, thành viên hộ gia đình không có mặt tại chỗ ở đó thì người đến lưu trú có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.
Việc thông báo lưu trú được thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú; trường hợp đến lưu trú sau 23 giờ thì việc thông báo lưu trú được thực hiện trước 08 giờ ngày hôm sau. Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết việc thông báo lưu trú”.