Bên cạnh những lợi ích thiết thực như kết nối, giao tiếp, cập nhật thông tin, học tập, kinh doanh, giải trí và sáng tạo, mạng xã hội cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, khả năng tập trung, mối quan hệ xã hội thực tế; đồng thời làm gia tăng nguy cơ tiếp cận thông tin sai lệch, lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và an toàn cá nhân.
Hiện nay, các đối tượng xấu đang lợi dụng không gian mạng để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp, trở thành thách thức lớn đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự. Theo đánh giá của Bộ Công an, từ năm 2024 đến nay đã phát hiện hơn 42 triệu cảnh báo tấn công mạng và 420.000 cảnh báo mã độc nhằm vào các hệ thống thông tin. Riêng từ đầu năm 2025, cả nước đã phát hiện gần 1.500 vụ lừa đảo qua mạng; hàng nghìn kênh, hội nhóm liên quan đến quảng cáo trái phép, đánh bạc trực tuyến, giao dịch tiền ảo, tiền mã hóa và mua bán chất gây nghiện.
Đáng chú ý, hoạt động lừa đảo qua mạng không chỉ diễn ra trong nước mà còn có yếu tố xuyên quốc gia. Nhiều đối tượng đã tổ chức, lôi kéo công dân Việt Nam xuất cảnh trái phép sang nước ngoài, đặc biệt là Campuchia, để tham gia các đường dây lừa đảo trực tuyến. Thực tế đã xảy ra nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến công dân Việt Nam bị lừa sang làm việc tại các casino, trung tâm lừa đảo, bị ép buộc lao động và đối xử tàn tệ, gây hậu quả nghiêm trọng.
Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã phát hiện, điều tra, xử lý nhiều vụ án liên quan đến hành vi “Tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài”, “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để thực hiện hành vi phạm tội”. Qua đó cho thấy, tội phạm lừa đảo qua mạng có xu hướng hoạt động theo nhóm, có tổ chức chặt chẽ, phân công vai trò cụ thể, sử dụng công nghệ cao để che giấu hành vi phạm tội và né tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng.
Nhận diện một số thủ đoạn lừa đảo phổ biến
Các đối tượng thường sử dụng mạng xã hội để làm quen, kết bạn, tạo dựng hình ảnh là người thành đạt, có điều kiện kinh tế, ngoại hình ưa nhìn nhằm tiếp cận, xây dựng mối quan hệ tình cảm với nạn nhân, chủ yếu là phụ nữ trung niên, người sống đơn thân, ly hôn hoặc thiếu hiểu biết về công nghệ. Sau khi tạo được lòng tin, các đối tượng dụ dỗ nạn nhân tham gia đầu tư tài chính, tiền ảo, quay số trúng thưởng, làm nhiệm vụ trực tuyến hoặc đặt cược trên các sàn giả mạo.

Ban đầu, các đối tượng có thể cho nạn nhân rút một khoản tiền nhỏ để tạo lòng tin, sau đó tiếp tục yêu cầu nạn nhân nạp thêm tiền với nhiều lý do như đóng phí rút tiền, phí xác minh tài khoản. Khi nạn nhân không còn khả năng tài chính, các đối tượng lập tức cắt đứt liên lạc và xóa mọi dấu vết.
Ngoài ra, các đối tượng còn sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như: Sử dụng tài khoản ngân hàng, sim điện thoại đứng tên người khác; giả mạo số điện thoại, danh tính của cơ quan Nhà nước; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giả giọng nói, hình ảnh; sử dụng nhiều tài khoản, nhiều thiết bị, thay đổi địa chỉ IP nhằm gây khó khăn cho công tác điều tra, xác minh.
Khuyến cáo của cơ quan Công an
Để chủ động phòng ngừa tội phạm lừa đảo qua mạng xã hội, cơ quan Công an khuyến cáo người dân:
Không tin tưởng các lời mời chào “việc nhẹ lương cao” không yêu cầu bằng cấp, không có hợp đồng lao động rõ ràng, không thông qua doanh nghiệp hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền;
Không công khai, chia sẻ các thông tin cá nhân quan trọng như số CCCD, CMND, số tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã xác thực (OTP) trên mạng xã hội; Thường xuyên kiểm tra, cập nhật các cài đặt bảo mật đối với tài khoản ngân hàng và tài khoản mạng xã hội; không cung cấp thông tin tài khoản cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào khi chưa xác minh rõ ràng. Khi nhận được tin nhắn, cuộc gọi vay tiền, yêu cầu chuyển tiền qua mạng xã hội, cần trực tiếp liên hệ với người liên quan để xác minh. Khi nhận được cuộc gọi tự xưng là cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án thông báo liên quan đến vụ việc và yêu cầu chuyển tiền, người dân cần bình tĩnh, không thực hiện theo hướng dẫn và liên hệ ngay với Công an nơi gần nhất để được hỗ trợ.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động bảo vệ bản thân và gia đình trên không gian mạng; đồng thời tích cực phối hợp, cung cấp thông tin cho lực lượng Công an khi phát hiện các dấu hiệu nghi vấn, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội.