Nghị định số 163/2026/NĐ-CP gồm 09 chương, 152 điều, quy định toàn diện các nội dung về phối hợp của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy; giám sát điện tử; kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; công tác cai nghiện, quản lý sau cai nghiện ma túy; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong tổ chức thực hiện.
Nghị định được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định còn phù hợp của Nghị định số 105/2021/NĐ-CP và Nghị định số 116/2021/NĐ-CP; đồng thời cụ thể hóa các nội dung được Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn, mô hình tổ chức bộ máy và chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Bổ sung quy định về tổ chức, hoạt động của cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy
Một trong những điểm mới của Nghị định là quy định lại hệ thống cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy nhằm phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Nghị định quy định cụ thể các cơ quan chuyên trách thuộc Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển Việt Nam và Hải quan; đồng thời điều chỉnh tên gọi, tổ chức của một số đơn vị theo mô hình mới. Trong đó, không còn quy định Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy thuộc Công an cấp huyện do thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy; đồng thời điều chỉnh một số tên gọi cơ quan thuộc lực lượng Hải quan, Cảnh sát biển cho phù hợp với thực tế.
Triển khai biện pháp giám sát điện tử đối với người nghiện, người sau cai nghiện ma túy
Giám sát điện tử là một nội dung mới quan trọng được quy định tại Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và được hướng dẫn cụ thể tại Chương III của Nghị định số 163/2026/NĐ-CP.
Theo đó, biện pháp giám sát điện tử được thực hiện nhằm ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người đang cai nghiện, người sau cai nghiện; góp phần phòng ngừa tái nghiện, hạn chế vi phạm pháp luật.
Thiết bị giám sát điện tử là thiết bị giám sát định vị viễn thông đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, được đeo trên cơ thể người bị giám sát để xác định vị trí, do Bộ Công an trang cấp.
Đối tượng áp dụng gồm người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người đang quản lý sau cai nghiện ma túy; người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế theo các điều kiện, thời hạn được quy định cụ thể.
Đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi, biện pháp giám sát điện tử chỉ được áp dụng trong trường hợp không có nơi cư trú ổn định hoặc có nơi cư trú ổn định nhưng được cha mẹ, người giám hộ, người đại diện hợp pháp đề nghị áp dụng, nhằm bảo đảm quyền lợi và hạn chế tác động đến sự phát triển của người chưa thành niên.
Nghị định cũng quy định rõ thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử thuộc Trưởng Công an cấp xã; quy trình tổ chức thực hiện, trách nhiệm của các cơ quan liên quan, quyền và nghĩa vụ của người bị giám sát; các trường hợp tạm tháo, thay đổi vị trí đeo, chấm dứt áp dụng và xử lý vi phạm trong quá trình giám sát.
Hoàn thiện cơ chế kiểm soát hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy
Nghị định số 163/2026/NĐ-CP tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước đối với các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy theo hướng rõ trách nhiệm, tăng cường phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin.
Nghị định bổ sung phạm vi quản lý đối với một số lĩnh vực có liên quan như thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản chứa tiền chất; nguyên liệu sản xuất thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi, thủy sản là tiền chất; các hoạt động nghiên cứu, hợp tác quốc tế, sản xuất, sử dụng chất ma túy, tiền chất phục vụ quốc phòng, an ninh.

Đồng thời, quy định cụ thể trách nhiệm của Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong cấp phép, quản lý, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy.
Các tổ chức, cá nhân hoạt động hợp pháp liên quan đến chất ma túy, tiền chất được cấp tài khoản truy cập Trung tâm dữ liệu để khai báo, cập nhật thông tin theo quy định, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, phòng ngừa nguy cơ lợi dụng hoạt động hợp pháp để vi phạm pháp luật.
Đổi mới công tác quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy
Nghị định quy định theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao trách nhiệm của Công an cấp xã trong quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy tại cơ sở.
Theo đó, Trưởng Công an cấp xã được giao thẩm quyền ra quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; tổ chức quản lý, phân công cán bộ theo dõi, thực hiện các biện pháp quản lý phù hợp.
Nghị định cũng bổ sung quy định về áp giải theo thủ tục hành chính đối với trường hợp không chấp hành yêu cầu xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể; quy định việc quản lý khi người sử dụng trái phép chất ma túy thay đổi nơi cư trú nhằm bảo đảm công tác quản lý được liên tục, hiệu quả.
Tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy
Trong lĩnh vực cai nghiện ma túy, Nghị định bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính khả thi, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác cai nghiện tự nguyện, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người cai nghiện.
Một số điểm mới gồm: quy định cụ thể điều kiện của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; bổ sung quy định về sử dụng thành quả lao động trị liệu; quy định thời gian thực hiện các giai đoạn cai nghiện; giảm một số điều kiện nhằm khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ cai nghiện.

Nghị định cũng chuyển một số thẩm quyền từ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sang Trưởng Công an cấp xã trong đăng ký cai nghiện tự nguyện, quản lý cai nghiện tại gia đình, cộng đồng và lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Việc này góp phần rút ngắn quy trình, giảm thủ tục trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý tại cơ sở.
Đối với công tác quản lý sau cai nghiện, Nghị định bổ sung quy định về lập danh sách quản lý riêng đối với người sau cai nghiện; quy định cụ thể thời hạn thông báo, trình tự ban hành quyết định quản lý sau cai nghiện nhằm bảo đảm sự liên tục giữa giai đoạn cai nghiện và quản lý sau cai nghiện.
Có thể khẳng định, cùng với Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15, Nghị định số 163/2026/NĐ-CP đã tạo lập hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong giai đoạn mới.
Việc triển khai hiệu quả Nghị định sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy; nâng cao hiệu quả quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện và quản lý sau cai nghiện; phát huy vai trò của khoa học, công nghệ trong quản lý nhà nước, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân.