Sự tác động của công nghệ số không còn dừng lại ở mức độ công cụ hỗ trợ, mà đã trở thành môi trường tác chiến mới, một mệnh lệnh hành động bắt buộc. Điều này đòi hỏi lực lượng Công an cấp cơ sở phải vừa nhanh chóng tiếp nhận những nhiệm vụ mới mang tính bứt phá, vừa quyết liệt thay đổi những tư duy lối mòn truyền thống để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong tình hình mới.

Những "nhiệm vụ mới" mang tính bứt phá trong kỷ nguyên số
Nhìn vào bức tranh tổng thể của Đề án 06 và các chiến lược số hóa quốc gia, vai trò của Công an phường, xã đã có bước chuyển dịch mang tính lịch sử. Từ những cán bộ quản lý hành chính chủ yếu dựa vào sổ sách, văn bản giấy và giao tiếp trực tiếp, nay họ trở thành những "kỹ sư dữ liệu" ở tầng cơ sở, gánh vác những trọng trách chưa từng có trong tiền lệ nghiệp vụ.
Nhiệm vụ mới mang tính cốt lõi và là nền tảng cho mọi dịch vụ công chính là việc xây dựng, quản trị và bảo đảm tính "đúng, đủ, sạch, sống" của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư ngay từ gốc. Đây không đơn thuần là việc nhập liệu máy móc, mà là một quá trình rà soát liên tục để bảo đảm quyền lợi cho từng công dân. Dữ liệu dân cư do Công an cơ sở quản lý hiện nay đóng vai trò là "dữ liệu lõi", trục liên thông kết nối với các bộ, ngành như y tế, đất đai, nhà ở, lao động - thương binh và xã hội, và mới đây nhất là đồng bộ dữ liệu học bạ, văn bằng, chứng chỉ theo Nghị định số 88/2026/NĐ-CP. Công an phường, xã phải trực tiếp rà soát từng hộ tịch, xác minh từng biến động nhân khẩu phức tạp tại các đô thị hay các vùng nông thôn để nuôi sống hệ thống, bảo đảm không một người dân nào bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa.
Bên cạnh mặt trận dữ liệu, Công an cơ sở là lực lượng xung kích trong việc phát triển hệ sinh thái định danh điện tử, trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ nhân dân kích hoạt và làm chủ ứng dụng VNeID. Nhiệm vụ này đòi hỏi sự kiên trì và kỹ năng dân vận khéo léo trong thời đại số. Cán bộ chiến sĩ không chỉ làm việc tại trụ sở mà còn phải thành lập các tổ công tác lưu động, đến tận nhà văn hóa, trường học, doanh nghiệp để tích hợp các giấy tờ thiết yếu như giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, và các thông tin giáo dục vào tài khoản định danh. Việc biến VNeID từ một ứng dụng thuần túy thành một "trợ lý pháp lý di động" của người dân, có giá trị thay thế giấy tờ truyền thống trong các giao dịch hành chính, chính là một chiến công thầm lặng nhưng có sức lan tỏa mạnh mẽ của lực lượng Công an cấp cơ sở.
Đáng chú ý, sự dịch chuyển của đời sống xã hội lên không gian mạng cũng đồng nghĩa với việc tội phạm đang dịch chuyển phương thức hoạt động. Công an phường, xã hiện nay phải đối mặt với một nhiệm vụ mới đầy cam go: bảo đảm an ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao tại địa bàn quản lý. Từ những vụ lừa đảo giả danh cơ quan pháp luật, chiếm đoạt tài sản qua ứng dụng ngân hàng, cho đến việc tán phát thông tin sai sự thật, kích động, bôi nhọ trên các hội nhóm mạng xã hội... tất cả đều diễn ra hàng ngày, hàng giờ, tác động trực tiếp đến an ninh trật tự địa bàn. Lực lượng cơ sở lúc này phải là những người đầu tiên tiếp nhận tin báo, kịp thời nhận diện phương thức thủ đoạn mới, khoanh vùng đối tượng và trang bị "sức đề kháng" công nghệ cho người dân thông qua các hoạt động tuyên truyền trực quan, sinh động.

Thay đổi tư duy về "nhiệm vụ cũ": Sức bật từ sự đổi mới
Nhiệm vụ mới đòi hỏi công cụ mới, nhưng chính những nhiệm vụ truyền thống mang tính xương sống của lực lượng Công an cơ sở mới là nơi cần một cuộc cách mạng thực sự về mặt tư duy. Nếu không đổi mới thế giới quan nghiệp vụ, người chiến sĩ công an sẽ tự đặt mình bên lề của thời đại dòng chảy số.
Sự chuyển dịch mạnh mẽ nhất nằm ở tư duy quản lý cư trú từ cơ chế "quản lý, kiểm soát" thủ công sang tư duy "phục vụ số". Trước đây, mỗi khi người dân có biến động về tạm trú, tạm vắng hoặc lưu trú, quy trình thường gắn liền với việc đi lại nhiều lần và những buổi kiểm tra hành chính trực tiếp vào ban đêm. Ngày nay, tư duy đó phải được thay thế hoàn toàn bằng việc tối ưu hóa dịch vụ công trực tuyến. Công an phường, xã phải đóng vai trò là người vận hành, điều phối hệ thống công nghệ, hướng dẫn người dân thực hiện quyền và nghĩa vụ cư trú qua cổng dịch vụ công quốc gia. Việc chuyển từ hậu kiểm thủ công sang quản trị bằng dữ liệu số không chỉ giúp giảm tải áp lực hành chính, cắt giảm phiền hà cho nhân dân, mà còn giúp cơ quan Công an nắm chắc di biến động dân cư một cách công khai, minh bạch và chính xác theo thời gian thực.
Trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo đảm trật tự an toàn giao thông và trật tự công cộng, tư duy dựa hoàn toàn vào sức người tuần tra khép kín địa bàn cũng cần phải nhường chỗ cho tư duy "an ninh thông minh". Việc xây dựng và phát huy hiệu quả của hệ thống mô hình "Camera an ninh" liên thông, ứng dụng các thiết bị giám sát kỹ thuật số hiện đại chính là lời giải cho bài toán thiếu hụt nhân lực tại cấp cơ sở. Thay vì chạy theo xử lý vụ việc khi đã xảy ra, công nghệ số cho phép Công an cơ sở phân tích xu hướng, nhận diện các điểm nóng về an ninh trật tự, theo dõi di biến động của các đối tượng trong diện quản lý để chủ động dự báo, phòng ngừa từ sớm, từ xa. Sự kết hợp giữa tuần tra thực địa và "tuần tra số" giúp nâng cao rõ rệt hiệu suất chiến đấu, xử lý chính xác, kịp thời các vụ việc ngay từ khi mới manh nha.
Đặc biệt, công tác dân vận, vốn là chìa khóa tạo nên sức mạnh của lực lượng Công an cơ sở, nay cần phải mở rộng không gian hoạt động lên môi trường số. Phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" không thể chỉ đóng khung trong các buổi họp dân, phát tờ rơi hay tuyên truyền qua loa phát thanh truyền thống. Tư duy mới đòi hỏi Công an phường, xã phải chủ động xây dựng và vận hành các kênh tương tác trực tuyến như nhóm Zalo an ninh theo từng khu phố, thôn xóm, tổ liên gia an toàn, hay các trang Facebook chính thống của Công an cơ sở. Đây chính là những "cánh tay nối dài" hữu hiệu, tạo ra không gian giao tiếp hai chiều thân thiện, bảo mật. Qua đó, Công an cơ sở có thể nhanh chóng phổ biến các phương thức thủ đoạn lừa đảo mới, định hướng dư luận trước các luồng thông tin sai trái, đồng thời tiếp nhận nguồn tin báo tố giác tội phạm từ quần chúng nhân dân một cách nhanh nhất, giữ vững sự ổn định chính trị từ gốc.

Yêu cầu cấp bách về con người trong giai đoạn mới
Mọi chiến lược chuyển đổi số, dù có hạ tầng công nghệ hiện đại đến đâu, suy cho cùng sự thành bại vẫn do yếu tố con người quyết định. Đối với lực lượng Công an cơ sở, áp lực đổi mới con người lại càng trở nên cấp bách. Yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là việc xóa mù công nghệ, mà là phải xây dựng được một thế hệ cán bộ, chiến sĩ Công an cấp cơ sở có tư duy số, có năng lực khai thác, phân tích dữ liệu và sử dụng thành thạo các trang thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ hiện đại.
Mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an phường, xã phải tự ý thức học tập, tự rèn luyện nâng cao trình độ công nghệ thông tin, quyết tâm từ bỏ tư duy lối mòn, tâm lý ngại thay đổi hoặc trông chờ, ỷ lại. Sự chuyển đổi này đòi hỏi một ý chí chính trị cao, bởi việc vừa phải bảo đảm các mặt công tác chiến đấu hàng ngày, vừa phải dung nạp khối lượng kiến thức công nghệ khổng lồ là một thử thách không hề nhỏ.
Đồng thời, để lực lượng Công an cơ sở vững tâm hoàn thành nhiệm vụ, cấp ủy, chính quyền địa phương và ngành Công an cần tiếp tục quan tâm, dành nguồn lực đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, hạ tầng mạng chuyên dùng bảo mật, an toàn thông tin. Việc thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu, cầm tay chỉ việc, diễn tập các phương án bảo mật dữ liệu và xử lý tội phạm mạng sẽ là bệ đỡ vững chắc để nâng cao năng lực thực chiến cho lực lượng Công an cấp cơ sở.
Chuyển đổi số là xu thế tất yếu, là con đường ngắn nhất để xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo tinh thần các nghị quyết của Bộ Chính trị. Nhiệm vụ của Công an cơ sở trong thời kỳ này dù có nhiều điểm mới, phương thức hành động có sự thay đổi mạnh mẽ mang tính cách mạng, nhưng mục tiêu cốt lõi vẫn luôn nhất quán: Vì nhân dân phục vụ, bảo vệ bình yên và hạnh phúc của nhân dân. Chủ động làm chủ công nghệ, quyết liệt đổi mới tư duy nghiệp vụ và bám sát quần chúng nhân dân cả đời thực lẫn trên không gian mạng chính là chìa khóa để mỗi chiến sĩ Công an phường, xã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh được giao, xứng đáng là lá chắn an ninh vững chắc nơi đầu sóng ngọn gió của kỷ nguyên số.